Risicoregister

Voor deze begroting is uitgegaan van de risico-inventarisatie die bij de jaarrekening 2025 was uitgevoerd. Bij de jaarrekening wordt het overzicht opnieuw geactualiseerd. Zo bepalen wij hoeveel geld we moeten reserveren voor onverwachte gebeurtenissen. Zoals ook in het vorige onderdeel staat laten we niet alleen de risico's met een kans op voordoen van 50% of hoger zien, maar ook de risico's onder de 50%. Dit geeft een beter beeld van de risico's die we lopen.

We kijken ook apart naar de risico's voor de Gebiedsontwikkelingsprojecten. Dit komt doordat we in juni 2025 een aparte reserve hebben gevormd voor die projecten. Deze reserve is bedoeld als buffer (weerstandsvermogen) om eventuele problemen op te vangen die kunnen ontstaan bij die projecten. Voor de overige risico's hebben we de algemene reserve als buffer (weerstandsvermogen).

Risico's gebiedsontwikkelingen

Toelichting risico's gebiedsontwikkeling

De risico's voor onze projecten in gebiedsontwikkeling komen uit het MeerjarenPerspectief Gebiedsontwikkeling (MPG) 2026. De overige drie grondexploitaties betreffen Hoogeland, Gemeentekantoor Monster en Zuidgeestlaan. De vier grondexploitaties hebben risico's zoals prijsveranderingen, rentetarieven, inkomsten van grondverkoop, parkeerbeheer, planning en andere onzekere factoren. De projecten die wij faciliteren hebben risico's die te maken hebben met extra inzet van personeel die niet volgens de afspraken gefactureerd kunnen worden. Voor al deze risico's hebben we een buffer van € 15.337.000 nodig. Hiervoor beschikken we over de reserve Gebiedsontwikkelingen.

Overige risico's

De tien risico's met de grootste kans * impact zijn apart weergegeven. De risico's met een kleinere kans * impact zijn bij elkaar opgeteld.

Voor het kunnen opvangen van de risico's buiten de gebiedsontwikkelingen is een reserve (weerstandsvermogen) van € 13.761.348 nodig.

Toelichting overige risico's

Achtervang voor leningen van woningcorporaties

Gemeente Westland staat borg voor bijna € 178 miljoen aan leningen die gegarandeerd zijn door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het WSW wil proberen deze leningen binnen 5 jaar af te lossen met de opbrengst van verkochte woningen. Het WSW heeft nog steeds de hoogste AAA-beoordeling. De kans dat de overheid (Rijk + gemeenten) moet bijspringen wordt geschat op 2,5%.

Naleving subsidievoorwaarden inkomende subsidies

Jaarlijks ontvangt gemeente Westland een groot aantal subsidies, het grootste deel betreft SPUK-subsidies, een kleiner deel betreft subsidies van de Provincie en de MRDH. Het risico bestaat dat we niet aan de voorwaarden voldoen ten aanzien van de realisatietermijnen, waardoor we (een deel) van de subsidie moeten terugbetalen.

Ontwrichtend informatiebeveiligingsincident

Grote hacks, datalekken of incidenten bij ketenpartners kunnen de bedrijfsvoering ernstig verstoren en financiële schade veroorzaken. De geschatte kosten voor herstel na zo'n incident zijn € 7,5 miljoen.

Boetes en herstelkosten doordat er medewerkers buiten de EER werken met bedrijfsmiddelen van de gemeente

Wanneer medewerkers buiten Europa met gemeentelijke apparatuur werken, bestaat het risico dat persoonsgegevens onveilig worden gedeeld. Dit is in strijd met de privacywetgeving (AVG) en kan leiden tot hoge boetes. Daarnaast lopen we risico op schending van de Cyberbeveiligingswet (NIS2), omdat vitale systemen dan mogelijk kwetsbaar zijn voor spionage of misbruik. Deze risico’s kunnen leiden tot extra kosten, bestuurlijke aansprakelijkheid en reputatieschade. Ondanks de genomen maatregelen schatten we de mogelijke schade door boetes en herstelkosten op € 5.000.000.

Verschillende garantstellingen

De gemeente staat garant voor diverse leningen voor onder andere Greenport Horticampus (Lentiz), HVC, zwembad De Boetzelaer, sport- en zorginstellingen. Deze brengen financiële risico's met zich mee die afnemen wanneer de leningen meer zijn afgelost.

Lagere dividendopbrengsten van JUVA

Met ingang van het boekjaar 2025 ontvangen we een hoger dividend van JUVA. Hier zijn voor vier jaar afspraken over gemaakt. Aan de uitbetaling van het hogere dividend zitten een aantal voorwaarden; waaronder de vereiste dat de solvabiliteitsratio van JUVA boven een bepaald minimum blijft. Er is dus een (klein) risico op lager dividend.

Terugval subsidie MRDH van 70% naar 50% voor de metropolitane fietsroute

In de Meerjarige Investeringsplanning (MIP) zit een kostenraming voor het aanleggen van de metropolitane fietsroute (MFR). De ongelijkvloerse fietsbrug en het onderdeel Flora Campus zitten daar niet in. De MRDH subsidieert de MFR maximaal voor 70%. Als de metropolitane fietsroute niet voor 1 maart 2028 wordt gerealiseerd, dan valt de maximale subsidie terug van 70% naar 50%. In dat geval wordt de bijdrage van gemeente Westland met ongeveer € 1 miljoen verhoogd.

Risico’s met niet-kwantificeerbare kans en impact

Als gemeente lopen we ook risico's die lastig in geld uit te drukken zijn. Het is belangrijk om deze risico's te kennen omdat deze het uitvoeren van onze taken en het behalen van onze doelen kunnen beïnvloeden.

Marktontwikkelingen

Marktontwikkelingen, zoals tekorten aan grondstoffen en prijsstijgingen, kunnen ervoor zorgen dat de gemeente haar plannen niet kan uitvoeren. Het is moeilijk te voorspellen hoe groot de invloed hiervan is op de gemeente, bedrijven en de samenleving beïnvloedt.

Arbeidsmarktontwikkelingen

Als er te weinig mensen beschikbaar zijn om te werken in de gemeente, bedrijven en maatschappelijke organisaties, bijvoorbeeld door vergrijzing, kan dit leiden tot problemen in processen en vertragingen in investeringen.

Ziekteverzuim

Het ziekteverzuim van 7% kost geld en heeft mogelijk gevolgen voor het behalen van de doelen.

Rampen

Rampen zijn moeilijk te voorspellen en de schade hangt af van het soort ramp (zoals milieuschade, pandemieën of terrorisme). Het is onzeker of de financiële hulp van de overheid voldoende is in zo'n geval.

Ondermijning

Als criminelen meer invloed krijgen op het bestuur of de bedrijven, dan brengt dit de veiligheid en integriteit van de gemeente in gevaar. Hierbij speelt ook insiderrisk: (kwetsbare) medewerkers die door criminelen worden gedwongen of verleid om gevoelige informatie te delen of corrupte diensten te verlenen. Dit beschadigt het vertrouwen in de overheid en de veiligheid van de organisatie.

Uitval van systemen

Wanneer systemen uitvallen wordt de dienstverlening richting onze inwoners geraakt en kan zelfs helemaal stilvallen. Dit leidt tot imagoschade.

Budgettaire risico's op openeinderegelingen

In het sociaal domein zijn er risico's vanwege openeinderegelingen voor jeugd en Wmo. Als er meer zorg nodig is dan het beschikbare budget toelaat, dan kunnen er financiële tekorten ontstaan. Dit risico wordt groter voor de Wmo door de toenemende vergrijzing. Daarnaast kunnen de kosten voor de intramurale voorzieningen waar jeugd verblijft erg duur zijn. Wanneer er één jeugdige in een dure zorgsoort bijkomt lopen de kosten erg op.

Budgettaire risico's op investeringsprojecten

Investeringsprojecten kunnen duurder uitvallen dan begroot. Oorzaken hiervoor zijn onder andere inflatie, stijgende materiaalkosten en vertragingen door personeelstekort of rechtszaken. We beperken deze risico’s binnen het project met maatregelen en, indien nodig, het budget voor onvoorziene kosten. Als blijkt dat dit niet genoeg is, doen we bij de update van de MIP-projecten een voorstel om het beschikbare budget aan te passen.

Stikstofproblematiek

De problemen met stikstof hebben gevolgen voor bouwprojecten. Extra vergunningen zijn nodig en procedures kunnen vertraging oplopen. Enerzijds zorgt het voor maatschappelijke schade door stagnerende bouwproductie, anderzijds heeft het ook financiële gevolgen voor bijvoorbeeld de rente op de grondbanken.

Wereldwijde ontwikkelingen

Geopolitieke en mondiale gebeurtenissen, zoals oorlogen en renteveranderingen, kunnen grote gevolgen hebben en het moeilijk maken om onze doelen te bereiken.

Onvoorspelbaar Rijksbeleid

Het is onduidelijk welke koers het Rijk op de lange termijn vaart. Op terreinen als beschermd wonen, WSW-beschut werken, jeugdzorg, eigen bijdrage Wmo, Brede SPUK en inburgering/statushouders weten we niet wat het Rijk over enkele jaren wil bereiken en welke middelen we ervoor krijgen. Hierdoor is het lastig om plannen voor de toekomst te maken. Het grote risico is dat we nu fors investeren in bijvoorbeeld preventie, terwijl het Rijk over een paar jaar de geldkraan dichtdraait. Als subsidies zoals de SPUK-middelen stoppen, moeten we die kosten zelf betalen of noodgedwongen stoppen met belangrijke activiteiten.

Gemeentelijke verkiezingen

Gemeentelijke verkiezingen kunnen de beleidscontinuïteit in gevaar brengen. Lopende projecten kunnen door een nieuwe politieke samenstelling vertraagd worden of zelfs worden stopgezet. Daarnaast kunnen langdurige coalitieonderhandelingen leiden tot een bestuurlijk vacuüm waarin alleen 'lopende zaken' worden afgehandeld, wat besluitvorming over urgente lokale thema's blokkeert.

De niet-kwantificeerbare risico's worden niet meegenomen in de berekening van het financiële weerstandsvermogen (de buffer). Onze reservepositie is echter voldoende sterk om risico's op te vangen, zodat de gemeente ook bij onverwachte ontwikkelingen haar taken kan blijven uitvoeren.