Overzicht algemene dekkingsmiddelen

Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten die vrij besteedbaar zijn, omdat ze geen specifiek bestedingsdoel hebben. De belangrijkste onderdelen hiervan zijn:

• Algemene uitkering uit het gemeentefonds;
• Lokale belastingen (onroerende zaakbelasting, toeristen- en forensenbelasting);
• Rente en dividend van geldleningen en deelnemingen.

In de onderstaande tabel zijn de ramingen opgenomen van de algemene dekkingsmiddelen.

(bedragen x € 1.000)

De analyse tussen de raming 2026 en 2027 is opgenomen in 'Wat mag het kosten' bij programma 0.

Geldleningen en deelnemingen

De baten uit hoofde van leningen en beleggingen bestaan uit het renteresultaat en uit dividenden.

Juva heeft in de zomer van 2024 een strategisch plan gepresenteerd waarin zij hun investeringsplannen tot 2030 hebben verwerkt. Naar aanleiding van gesprekken tussen gemeente Westland en Juva is hierna overeengekomen de positieve resultaten en reserves voor een groter deel af te romen dan oorspronkelijk in de prognoses van Juva is opgenomen. Hierdoor werd de te verwachte dividenduitkering € 4,3 miljoen hoger geraamd vanaf 2025. Het totaal aan te verwachten dividend van Juva is jaarlijks € 11,2 miljoen. Vanuit Evides wordt € 0,5 miljoen aan dividend verwacht.

De dividenduitkering uit aandelen BNG is voor 2026 en verder geraamd op € 500.000.

Voor het renteresultaat verwijzen wij naar de paragraaf Financiering.

Algemene uitkering uit het gemeentefonds

Via het gemeentefonds krijgen gemeenten geld van de rijksoverheid. Het gemeentefonds biedt dekking voor een deel van de uitgaven in de programma’s van de begroting. De rijksoverheid informeert de gemeenten over de omvang en verdeling van het gemeentefonds. Dit doet zij via circulaires in mei, september en december. De inhoud van de meicirculaire 2026 voor Westland is verwerkt in de meerjarenbegroting 2027-2030. Hierdoor is de laatst bekende stand van het gemeentefonds in de begroting opgenomen. In de 2e Afwijkingenrapportage 2026 wordt de raming voor 2026 aangepast op de uitkomsten van de meicirculaire 2026.

Accresontwikkeling gemeentefonds

Het gemeentefonds volgt de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). De omvang van de algemene uitkering beweegt hierin mee. Deze beweging heet accres.

Meicirculaire 2026

9 juli heeft uw raad de raadsinformatiebrief (RIB) Meicirculaire ontvangen. In deze Meicirculaire zaten nog een aantal verwerkingskeuzes, waardoor het saldo van de Meicirculaire wijzigt. Dit betreft de taakmutaties, integratie-uitkeringen en decentralisatie-uitkeringen welke integraal onderdeel uitmaken van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en in principe vrij besteedbaar zijn. Dit betreffen onderstaande posten:

(bedragen x € 1.000)

De grootste posten worden hieronder kort toegelicht.

Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo (ter vervanging van het abonnementstarief) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Om het financiële nadeel voor gemeenten op te vangen wordt in 2027 een bedrag toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor Westland bedraagt dit € 1,3 miljoen in 2027. Omdat in de begroting wel al rekening gehouden was met een eigen bijdrage, kiezen we ervoor om de derving van deze eigen bijdrage in 2027 te compenseren met de extra middelen vanuit het gemeentefonds.

Huishoudelijke hulp Wmo

Het kabinet wil dat huishoudelijke hulp niet langer via de Wmo wordt vergoed voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Deze maatregel zou in werking moeten treden op 1 januari 2029 en betekent dat huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening binnen de Wmo komt te vervallen. Omdat het Rijk verwacht dat gemeenten hierdoor minder kosten maken, wordt het gemeentefonds dienovereenkomstig gekort.

Hoewel huishoudelijke hulp grotendeels uit de Wmo verdwijnt, blijft de gemeente verantwoordelijk voor mensen die deze zorg niet zelf kunnen regelen of bekostigen. Voor deze groep wordt een vangnet ingericht. Gemeenten ontvangen hiervoor vanaf 2029 extra middelen via het gemeentefonds.

Het gesaldeerde effect van het gekorte gemeentefonds en het vangnet, is voor zowel 2029 als 2030 € 5,6 miljoen nadelig. Omdat deze verandering nog niet is vertaald in wetgeving, maar wel onderdeel vormt van het coalitieakkoord van het kabinet, kiezen we ervoor deze post budgetneutraal te verwerken middels een stelpost. Zodra bij de begroting 2028 meer bekend is over de beleidsmatige invulling, zal dan een reële raming van de financiële gevolgen opgenomen worden. Dit is conform het begrotingsadvies 2027-2030 van de VNG. Op deze manier kan de komende jaren worden afgewacht of de wet in werking treedt, zonder al ingrijpende keuzes te maken over het afschaffen van deze huishoudelijke hulp.

Integratie-uitkering Participatie

De integratie-uitkering Participatie wijzigt om twee redenen. Ten eerste wordt de loon- en prijsbijstelling 2026 toegekend. Ten tweede wordt de budgetverdeling voor de rijksbijdrage beschut werk aangepast op basis van een nieuwe verdeelsleutel. Voor Westland loopt dit op van € 288.000 in 2026 naar € 508.000 in 2030. De extra middelen voor Participatie worden ingezet voor Patijnenburg.

Decentralisatie-uitkering CDOKE

Voor 2027 is via de meicirculaire ook incidenteel budget beschikbaar gesteld aan gemeenten voor de uitvoering van taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid. Een deel hiervan is bestemd voor gemeentelijke plannen, zoals het aardgasvrij maken van wijken, de aanleg van windparken of zonnevelden en de invoering van zero-emissiezones. Voor Westland bedraagt dit in totaal € 3,3 miljoen in 2027 we houden al meerjarig rekening met € 2,2 miljoen aan inkomsten en uitgaven voor CDOKE, wat betekent dat er nog € 1,1 miljoen aan extra inkomsten in 2027 binnenkomt vanuit het Rijk. We kiezen ervoor deze extra € 1,1 miljoen als vrij besteedbaar te beschouwen en in te zetten voor de financiële dekking van de ambities in het Collegewerkprogramma op het terrein van klimaat- en energiebeleid.

Ten opzichte van de RIB over de meicirculaire zorgen de bovenstaande keuzes voor een beperking van de vrij besteedbare middelen in 2027 en 2028. Voor 2029 en 2030 zorgen de keuzes juist voor een verruiming van de vrij besteedbare middelen:

(bedragen x € 1.000)

Een min-bedrag is een voordeel, baat , onttrekking uit reserve, voordelig saldo.

Onroerende zaakbelastingen en overige belastingen

Voor een toelichting verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen.

Overige algemene dekkingsmiddelen

In dit onderdeel worden begrotingsposten opgenomen, die in eerste instantie niet over de programma’s te verdelen zijn. De concernstelposten maken deel uit van de overige algemene dekkingsmiddelen. De stelposten worden verdeeld naar de programma’s nadat een besluit is genomen over concrete bestedings- of bezuinigingsvoorstellen. In de onderstaande tabel zijn de overige algemene dekkingsmiddelen opgenomen.

(bedragen x € 1.000)

Een plus-bedrag is een voordeel, baat, onttrekking uit reserve, voordelig saldo.

Post onvoorzien

Gemeenten zijn op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht een post voor onvoorziene uitgaven te ramen. De omvang hiervan is niet wettelijk vastgelegd; gemeenten zijn hier vrij in. Met een enkele uitzondering is dit bedrag de laatste jaren niet aangewend. Daarom is in de begroting 2026 het bedrag voor de post onvoorzien structureel afgeraamd naar € 1.

Stelpost loon- en prijscompensatie

De accressen in de meicirculaire worden mede bepaald door de verwachte inflatie en loonkosten ontwikkeling in de komende jaren. De uitkering voor 2027 bevat daarom een inflatiecomponent voor de verwachte loon- en prijsstijging in dat jaar.

Deze prognose wordt jaarlijks vastgesteld door het Centraal Planbureau (CPB) en in de gemeentelijke begroting opgenomen als stelpost, waarop bij de 1° Afwijkingenrapportage 2027 aanspraak wordt gemaakt. De uitkeringsjaren na 2027 worden geraamd op basis van een constant prijspeil.

Stelpost Actualisatie en Overprogrammering MIP

Elk jaar weten we wat de kapitaallasten zijn die volgen uit het MIP. We berekenen hierbij de jaarlijkse toename van kapitaallasten ten opzichte van het vorig jaar. Over deze toename boeken we een overprogrammering in van 25% van de jaarlijkse toename in kapitaallasten volgend uit het MIP. Dat wil zeggen dat al een voordeel op de kapitaallasten in de begroting wordt ingeboekt. Deze methode wordt door meerdere gemeenten in Zuid-Holland toegepast en is afgestemd met de provincie.

Stelpost uitkering plafond BCF

Voor een nog te ontvangen afrekening op de onderschrijding van het Btw-compensatiefonds (BCF) is in de begroting 2027-2030 een stelpost opgenomen. Deze stelpost 2027-2030 is gebaseerd, conform het standpunt van de provincie Zuid-Holland, op de laatste afrekening van het BCF (2025).

Stelpost indexeren opbrengst hervormingsagenda

Dit betreft de besparingsopgave uit de Hervormingsagenda. Wij vertalen deze besparingsopgave in een in nog in te vullen stelpost. Hiermee wachten we het advies van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd begin 2027 af.